Eline’s Blog 5: Legionella

Legionella

De meeste mensen hebben wel van legionella gehoord. Algemene doucheruimtes in sportzalen kunnen soms afgesloten zijn vanwege legionella, of in de media wordt een legionella uitbraak beschreven. Daarnaast wordt er nu veel over legionella gesproken vanwege de nieuwe richtlijn infectiepreventie. In deze blog ga ik meer over legionella vertellen.

 

Groei

Van nature komt Legionella in kleine hoeveelheden voor in de bodem en in zoetwater. Onder gunstige omstandigheden kan legionella echter sterk in aantal toenemen. Legionella groeit bijvoorbeeld optimaal in stilstaand water met een temperatuur tussen de 25 en 50 graden. Vanaf 20 graden gaat Legionella langzaam groeien en vermenigvuldigen en vanaf 25 graden gaat dit snel. Onder de 20 graden is aanwezigheid en overleving in kleine concentraties mogelijk, maar zal legionella zich niet vermenigvuldigen. Vanaf 50 graden is er langzame afsterving en vanaf 60 graden snelle afsterving van Legionella. Explosieve groei van legionella kan plaats vinden bij aanwezigheid van een biofilm met protozoa of in de longen bij aanwezigheid van alveolaire macrofagen. Dit komt omdat legionella een gastheer nodig heeft om optimaal te vermenigvuldigen.

 

Bovenstaande, voor legionella gunstige, omstandigheden komen voornamelijk voor in door de mens gemaakte watersystemen zoals waterleidingen, zwembaden en airco’s. Legionella wordt daarom ook wel een beschavingsziekte genoemd.

 

Er zijn meer dan 50 Legionella soorten, waarvan de bekendste en meest beruchte Legionella pneumophila is. De rest van de soorten wordt Legionella non-pneumophila genoemd.

 

Besmetting

Het drinken van met Legionella besmet water vormt nauwelijks een risico. De risico’s zijn groter wanneer legionella wordt ingeademd door middel van aerosolen. Aerosolen zijn kleine waterdruppeltes en ontstaan bijvoorbeeld bij het douchen, bij gebruik van de tuinslag en in de tandheelkunde bij het gebruik van de meerfunctiespuit of een ander aerosolvormend apparaat. Legionella is niet overdraagbaar van mens tot mens.

 

Legionella infecteert vrijwel altijd risicopatiënten zoals ouderen, kinderen, rokers en immuun gecompromitteerde patiënten.

 

Legionellose

Wanneer legionella de alveolaire macrofagen infecteert is er sprake van legionellose of de veteranenziekte. De eerste bekende legionellose uitbraak was in 1967. In Philadelphia (VS) was er een reünie van Amerikaanse legionairs die in een groot hotel bijeenkwamen en ook bleven overnachten. 221 legionairs ontwikkelde een ernstige longontsteking en er stierven uiteindelijk 34 personen aan de gevolgen daarvan (15%). Legionellose begint met milde symptomen zoals hoesten, spierpijn, matige koorts en algehele malaise. Later wordt de koorts zeer hoog met een ernstige longontsteking met irreversibele longschade als gevolg. Door deze blijvende longschade is legionellose een chronische ziekte. Zo zijn er patiënten die nog jaren naar een logopedist moeten om hun spraak weer terug te krijgen. Daarnaast zijn er veel patiënten die nog dagelijks last hebben van spierverstrekkingen.

 

Een van de grootste legionella uitbraken vond plaats in Nederland in Bovenkarspel. In 1999 werden 206 mensen ziek en overleden 32 mensen (16%) aan de infectie.

 

Pontiac fever

Als er geen infectie van alveolaire macrofagen plaatsvindt, kan pontiac fever ontstaan. Pontiac fever is een milde, griepachtige ziekte die tijdelijk van aard is en vaak vanzelf geneest. Bekende symptomen zijn koorts, hoofdpijn, spierpijn en algehele malaise.

 

Legionella in de tandartspraktijk

Sinds de nieuwe richtlijn infectiepreventie zijn tandartspraktijken verplicht twee keer per jaar de kwaliteit van het unit water te testen door middel van een kiemgetalbepaling. Een kiemgetalbepaling geeft een goede indicatie van de waterkwaliteit. Beneden de 100 kolonievormende eenheden per ml zijn de risico’s klein en voldoet het unitwater aan de norm. Is het kiemgetal tussen de 100 en de 10.000 kolonievormende eenheden per ml, dienen er extra maatregelen genomen worden om het kiemgetal onder 100 KVE/ml te krijgen. Elke ochtend voor aanvang van de werkdag 2 minuten spoelen is een van de meest effectieve maatregelen om het kiemgetal te reduceren. Wanneer er meer dan 10.000 KVE/ml gevonden wordt, is er een grote kans op aanwezigheid van een biofilm en moet een legionella test uitgevoerd worden. Daarnaast moet de behandelaar maatregelen nemen om het kiemgetal onder de norm te krijgen.

Ook bij ons kunt u een kiemgetalbepaling laten uitvoeren. Neem contact met ons op als u meer informatie wenst.